Παραμεθόριος

Καταγράφοντας την Ιστορία της Χίου

ΤΟ ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΟ, Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟΚΑΣΤΡΟ

ΤΟ ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΟ, Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟΚΑΣΤΡΟ

Νοιώθω πολύ τυχερός! Απόκτησα ένα από τα συγγράμματα της Φιλόλογου καθηγήτριας, ιστορικού και ερευνήτριας Αθηνάς Ζαχαρού Λουτράρη, στο οποίο καταγράφεται σε σχεδιάγραμμα του αείμνηστου καθηγητή Δαμαλά, η Βυζαντινή πόλη της Χίου (330- π.Χ – 1346 μ.Χ). Νοιώθω ακόμη καλύτερα, επειδή επιβεβαιώνονται και τα στοιχεία που έχω καταγράψει και εγώ – ο μη σχετικός με το αντικείμενο, που απλά με ενδιαφέρει η ιστορία και ο πολιτισμός του τόπου μας – δειλά στην αρχή και θαρρετά στη συνέχεια, για την ιστορία, τα τοπωνύμια, τις οικιστικές ζώνες και γενικότερα τις αρχαίες περιοχές της πόλης της Χίου, που προσωπικά προτιμώ να τη λέω Χώρα, όπως άκουγα να τη λένε τις δεκαετίες του 1960-1970 που ερχόμουν εδώ διακοπές.

ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ
Ξεκινάμε από τη δυτική περιοχή του κάστρου, πάντα σύμφωνα με το σύγγραμμα.
Δυτικά
Η περιοχή Βαξάλη, Σίφι – Κοφινά Ηρώον έως την αρχή της Κ. Μονομάχου ονομαζόταν Βουνάκι και επίσημα Παλαιόκαστρο. Στην περιοχή των σχολείων του Βουνακίου, που ήταν μικρός λόφος εξ’ ου και Βουνάκι η περιοχή ολόκληρη, ήταν η αρχαία Ακρόπολη της Χίου, μετέπειτα το πρώτο Γαλλικό Κολέγιο, το μοναστήρι της Αγ. Ματρόνας και τώρα τα σχολεία κτλ. Η περιοχή ανάμεσα στις οδούς Αγ. Αποστόλων και Αρχ. Μακαρίου (Χάνδακος) αποτελούσε οικοτεχνική ζώνη, κυρίως με εργαστήρια κεραμικής και καμίνια. Στην οδό Μαρτύρων υπήρχαν άλλα εργαστήρια, κυρίως μεταξιού και άλλων ειδών, γι΄αυτό η περιοχή από εκεί σχεδόν και έως το σημερινό Δημαρχείο ονομαζόταν Αργαστηράκια, Μεταξοφόρος και παρακάτω ήταν τα Πλακάκια. Στις περιοχές Σίφι-Κοφινά- έως τη σχολή Μηχανικών και πάνω έως τον Αγ. Νικόλαο του Φραγκομαχαλά και την περιοχή Σκαραμαγκά ήταν η κυρίως πόλη, η Παροικία, όπως ονομαζόταν το Παλαιόκαστρο.

Βόρεια
Στα ταμπάκικα ήταν τα Πολεμικά ναυπηγεία και έως το νοσοκομείο περίπου εργαστήρια κεραμικής. Εκεί που είναι σήμερα η Ιχθυόσκαλα, υπάρχει σχεδιασμένος ένας κάθετος μόλος με κατεύθυνση από τη θάλασσα προς τα σχολεία του Βουνακίου.

ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ
Οδό Λάδης – Φτωχιά προκυμαία έως Μπούρτζι.
Εκεί ήταν η Β1 Εμπορική ξύλινη πασσαλόπηκτη σκάλα, από του Μανίκα έως το REX περίπου υπήρχε μόλος, ακολουθούσαν Ιδιωτικά ναυπηγεία, τα λεγόμενα Νεώρια (Ταρσανάδες), το σημερινό Μπούρτζι λεγόταν Ανατολικό καστέλι και εκεί που ήταν το παλιό φανάρι μετά το Μπούρτζι ο Δαμαλάς το ονομάζει Ανατολική Πυραμίς.

ΝΟΤΙΑ
Μπροστά από την πόρτα κεντρική πύλη του Φρουρίου ήταν ο Φόρος και πίσω (Απλωταριά-Βλατταριά) βιοτεχνικά εργαστήρια. Από τη σημερινή τράπεζα Πειραιώς έως τη Βενιζέλου ήταν αποθήκες εμπορίου και στη συμβολή των οδών Βενιζέλου – Ροΐδη-Ροδοκανάκη έως την προκυμαία κάθετα προς το λιμάνι ήταν η Β2 Εμπορική ξύλινη πασσαλόπηκτη σκάλα. Στη γωνία Βενιζέλου και Ροϊδου (φαρμακείο Καλλέργη) ήταν το «Κουμέρκι», το τελωνείο που διατηρήθηκε έως και το 1895 – 1900,την περίοδο κατασκευής του σημερινού λιμανιού.
ΚΑΣΤΡΟ
Μπαίνοντας από την κεντρική πόρτα Μαγγιόρε στο κάστρο ή Νεόκαστρο όπως το αποκαλεί ο Δαμαλάς είναι το κακώς ονομαζόμενο Παλατάκι Ιουστινιάνι, εκεί ήταν το φρουραρχείο (Καστελλανία) και δίπλα του στη Σκοτεινή φυλακή ο Πύργος του λογιστηρίου (Loggia). Στην πλατεία και την οδό Αγ. Γεωργίου ήταν οι δημόσιες υπηρεσίες και στην οδό Μπέν Ζαχαρίου οι στρατιωτικές υπηρεσίες, ξεχωρίζει η τοιχοποιία τους ακόμη. Ανάμεσα στις δύο οδούς ήταν η Α` συνοικία των Καστρινών και η Εκκλησιαστική Επισκοπή. Στην οδό Φ. Αγγουλέ, από το δρόμο του Επάνω Πορτέλου δεξιά έως πριν το γνωστό μετέπειτα Τούρκικο Χαμάμ, ήταν η Β` συνοικία των Καστρινών, όπως τους αποκαλεί ο Δαμαλάς. Από το Επάνω πορτέλο αριστερά έως πριν το Δυτικό Προμαχώνα, ήταν το πεδίον των ασκήσεων του στρατού, μετέπειτα βιοτεχνική ζώνη σαπωνοποιίας και Εβραίϊκη συνοικία.
————————————————————————————————————Με αυτά τα στοιχεία θεωρώ ότι έχουμε καταγράψει επαρκώς τις περιοχές του κάστρου και της αρχαίας Βυζαντινής πόλης. Έχουμε αναφερθεί παλιότερα στην περίοδο της Ρωμαϊκής πόλης και θα ακολουθήσουν αναφορές σε ευρήματα που αποκαλύπτουν άλλα ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία. Πάρτε το χάρτη, μεγεθύνετε τον και κρατήστε τον στο αρχείο σας.

Next Post

Previous Post

Leave a Reply

© 2018 Παραμεθόριος

Theme by Anders Norén