Παραμεθόριος

Καταγράφοντας την Ιστορία της Χίου

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΣΤΟ ΤΑΛΛΑΡΟΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΣΤΟ ΤΑΛΛΑΡΟΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ

Αρχόντισσα του Κάμπου, η Μαρία Μονιούδη, μας άνοιξε το αρχοντικό και την καρδιά της και μας φίλεψε με όλα τα καλούδια των γνώσεων και της ψυχής της. μαζί της πολύτιμη παρουσία και η φίλη της Υρώ Διλμπόη. Η Μαρία έχει συναίσθηση του θησαυρού που έχει στην ιδιοκτησία της, γνωρίζει την αξία του, τον σέβεται, τον φροντίζει και δέχεται κάθε επίσκεψη που έχει ως στόχο τη σωστή καταγραφή της ιστορίας και του πολιτισμού του.
Σύμφωνα με την ίδια, αλλά και τους Ν. Περρή στις σελ. 278, 280 και 521 έως 534 και Γ. Ζολώτα στον τόμο Α2 της ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΧΙΟΥ σλ. 544 έως 560, η οικογένεια Χρυσοβελώνη διακρίθηκε στον εμπορικό και στον αγωνιστικό τομέα, αφού την κόσμησαν διάσημοι τραπεζίτες, επιχειρηματίες εντός και εκτός Ελλάδας, έμποροι διαμαντιών, γιατροί κλπ.Παλιά βυζαντινή οικογένεια που ήλθε στη Χίο μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης και από τα μέσα του 16ου αιώνα καταγράφονται στον Κάμπο ως μεγαλοκτηματίες, με πρώτο τον Ιωάννη. Το κτήμα του Αγίου Ζαχαρία, λίγο μετά το Τάλλαρος αριστερά όπως πάμε για τα Θυμιανά, που παλιά ανήκε σε κάποια οικογένεια Ξανθόπουλου είναι το πιό παλιό από όλα και εκεί γεννήθηκαν οι περισσότεροι Χρυσοβελλώνηδες. Την περίοδο της Σφαγής του 1822 ανήκε με επιγαμία στην οικογένεια του πρωτοπρούχοντα τότε Λουρετζή Σκυλίτση, ο οποίος είχε και το Φωτάκικο, και είναι γνωστή η οικονομική στήριξη που πρόσφερε στην επανάσταση του 1821. Γι’ αυτόν και την γυναίκα του υπάρχει μια χαρακτηριστική ιστορία.Ημία αναφέρει ότι όταν οι Τούρκοι ζαπτιέδες πήγαν να τον συλλάβουν για να τον κλείσουν στη σκοτεινή φυλακή με τους άλλους Όμηρους, η γυναίκαι του πρόβαλε τέτοια αντίσταση, που αναγκάστηκαν να τη σκοτώσουν στην αυλή του αρχοντικού, μπροστά στον άντρα και τα παιδιά της. Η άλλη πτυχή αναφέρει ότι πέθανε απο καρδιακή συγκοπή όταν είδε το Λουρετζή κρεμασμένο έξω απο τα τείχη του κάστρου.
Το παλιό κτήμα ήταν τεράστιο και άρχιζε απο το Μαυροκορδάτικο της οικογένειας των Τσελεπή που είναι νοτιότερα (γι’ αυτό και η συγγένεια των δύο οικογενειών) και έφτανε έως το σημερινό αρχοντικό της ποτοποιϊας Τέττερη, στη στροφή του Τάλλαρους, το οποίο στη συνέχεια πέρασε στους D’ Andria και τα διπλανά προς το κτήμα Χρυσοβελλώνη στους Reggio και τους Κοντόσταυλους. Το κτήμα έμεινε στην ιδιοκτησία Χρυσοβελώνη έως το 1950, στη συνέχεια πέρασε στις οικογένειες Φιλιππάκη και Μονιούδη.
Απο τον παλιό πύργο που γκρεμίστηκε στο σεισμό του 1881 δεν σώζεται σήμερα τίποτα. Βρισκόταν στο μπροστά βορειοδυτικό τμήμα του κτήματος, στη συμβολή του κεντρικού δρόμου με το στενό όπου παλιά ήταν η κεντρική είσοδος. Η σημερινή ωραιότατη οικοδομή στο βάθος του κτήματος, πίσω απο το ιερό του Αγίου Ζαχαρία κτίστηκε αργότερα απο τον Φίλλιπο Λ. Χρυσοβελώνη. Σύμφωνα με τη Μαρία στο σημείο αυτό υπήρχαν παλιά γέρματα και υπόγεια κτίσματα. Ο πύργος ήταν τριώροφος, μεγαλοπρεπέστατος, με κιόσκι καλλιτεχνικό, τσαρδάκια, σκάλες, με μεγαλοπρεπή γλυπτά που ήταν φιλοτεχνημένα με καλλιτεχνική λεπτότητα, κάτι που ήταν φυσικό αφού υπήρχει τέτοια οικονομική άνεση.Το υπέροχο βοτσαλωτό της αυλής είναι μετασεισμική κατασκευή και είναι στο σημείο όπου βρισκόταν ο παλιός πύργος. Στο βοτσαλωτό υπάρχει φιλοτεχνημένη χρονολογία 1711 – 1873, που σύμφωνα με την Μ. Μονιούδη ίσως να πιστοποιεί τη χρονολογία έναρξης και σταδιακής ολοκλήρωσης του αρχοντικού.
Το πηγάδι με το μάγκανο και τη στέρνα είναι μπροστά αριστερά, οι γούρνες είναι μαρμάρινες και τεράστιες με γλυπτά εντοιχισμένα στα πήλιαστρα.
Η Μαρία και η Υρώ είχαν την καλωσύνη να με ξεναγήσουν και στο σημερινό αρχοντικό, όπου η Μαρία φυλάει με ευλάβεια τα σκεύη της οικογένειας Χρυσοβελώνη, το αρχοντικό είναι ακριβώς όπως τότε, με πολύτιμη διακόσμηση και σκεύη ανυπέρβλητης ομορφιάς, ποιότητας, και φινέτσας.

Στην αυλή υπάρχει ως οκογενειακό κειμήλιο ο ναός του Αγίου Ζαχαρία, κτισμένος στη θέση αρχαίου βωμού που ήταν αφιερωμένος στην θεά Άρτεμη. Ο αρχαίος ναός με το βωμό εκτεινόταν και στα διπλανά νότια κτήματα.
Τα εκλησσιαστικά σκεύη και κειμήλια του ναού είναι εκπληκτικά και ιστορικά. Στο υπόγειο του υπάρχουν οι οικογενειακοί τάφοι της οικογένειας.
Αναμνηστική μαρμάρινη πλάκα μνημονεύει τους:
Ερατώ β. Σουβατζόγλου, κόρη του Ιωάννη Χρυσοβελλώνη, Ερατώ Β. Σουβατζόγλου κόρη της προηγούμενς η οποία πέθανε πάνω στη γέννα, ΙωάννηςΧρυσοβελλώνης, Φράγκα Ι. Χρυσοβελλώνη, Μαριγώ Μασαούτη, Λεωνίδας Ι. Χρυσοβελώνης, Αριστοτέλης Ι. Χρυσοβελλώνης, Μ.Ι. Χρυσοβελλώνης, Ιωάννης Λ. Χρυσοβελλώνης, και Μαρία Λ. Χρυσοβελλώνη, κόρη του Ι.Λ. Σκυλίτση. Σε άλλη τιμητική μαρμάρινη αναθηματική πλάκα μνημονεύονται γόνοι της οικογένειας και συγγενείς θύματα της Τούρκικης θηριωδίας την περίοδο 1822 – 1827:
Μικές Αμβρ. Μαυροκορδάτος, Ερατώ Μ. Μαυροκορδάτου, Ιωάννης Φ. Πασπάτης, Λεωνής Ζ. Σκυλίτσης, Σταμάτης Ζ. Σκυλίτσης, Χατζή Λουρετζής Σκυλίτσης, Λούλα Λ΄Σκυλίτση, Τουμαζής Λ. Σκυλίτσης, Γεώργιος Ζ. Χρυσοβελώνης, Ιωάννης Ι. Χρυσοβαλλώνης και Αγγερού Σ. Χρυσοβελώνη. Υπάρχει ακόμη μαρμάρινη αναθηματική πλάκα αφιερωμένη στη Μαίη Φ. Χρυσοβελώνη προϊστάμενη του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Πάνω από την τιμητική πλάκα της Μαίης είναι φιλοτεχνημένο με ψηφιδωτό το οικόσημο της οικογένειας, το μοναδικό με αυτή την τεχνοτροπία στη Χίο.
Αναχωρήσαμε εντυπωσιασμένοι από τα όσα μάθαμε και είδαμε, αλλά και από την φιλοξενία και την ξενάγηση της Μαρίας και της Υρώς, τις οποίες ευχαριστούμε θερμά.

ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΑΜΟΙΡΟΥ ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΧΡΥΣΟΒΕΛΩΝΗ/ΣΚΥΛΙΤΣΗ

Next Post

Previous Post

Leave a Reply

© 2018 Παραμεθόριος

Theme by Anders Norén