Παραμεθόριος

Καταγράφοντας την Ιστορία της Χίου

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ

Θαυμαστοί οι μύλοι μας, στα Ταμπάκικα και στους Τρείς Μύλους του Βροντάδου. Τους τελευταίους, τους δύο που σώζονται δηλαδή, τους θαυμάσαμε εσωτερικά στις εκδηλώσεις των Χριστουγέννων που διοργάνωσαν ο Δήμος Χίου και η Δημοτική Ενότητα Βροντάδου. Δέος.
Λίγες μόλις δεκαετίες πριν αυτά τα πράγματα ήταν αδιανόητα εκεί. Έως ακόμη και τη δεκαετία του 1990, ήταν ερείπια. Από αυτή τη δεκαετία έπεσε ο σπόρος και φτάσαμε σήμερα οι μύλοι να ζωντανέψουν, για να παράγουν πολιτισμό και γνώση, κι’ όχι αλεύρι.

Η Στέλλα Τσιροπινά έργο της « Οι τρείς μύλοι και ο άνεμος του χρόνου», αναφέρει ότι στα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ου αιώνα υπήρχαν στη Χίο περίπου 100 μύλοι. Στη Χίο τους έφεραν οι Γενοβέζοι την περίοδο 1346-1566. 800 μεροκάματα ήλιο με ήλιο ήθελαν για να κατασκευαστούν, περισσότερα από 500 ήταν τα εξαρτήματα τους.
Σύμφωνα με το βιβλίο του Πρωτοπρεσβύτερου Μάρκου Αγαπητού Βασιλάκη «Το λεύκωμα του Βροντάδου , 1936», οι μύλοι υπήρχαν και προεπαναστατικά, όπως καταγράφεται σε χειρόγραφο του 1839.
Στο Βροντάδο υπήρχαν έξι, δύο στον Αγ. Κύρηκο, ένας στη Βίγλα, στο σημερινό Πετροκάραβο και τρείς ή τέσσερις πιθανά, στον Κάτω Γιαλό, τους σημερινούς Τρείς Μύλους. Νομίζω ότι οι Βρονταδούσοι αποκαλούσαν την παραλία αυτή και Παράγκλι του Άγιου Σίδερου.
Ίσως εκεί να υπήρχε και τέταρτος, γιατί σε παλιά γκραβούρα καταγράφονται και τα ερείπια ενός ακόμη,δίπλα στον ανατολικό μύλο. Προκατοχικοί ιδιοκτήτες τους ήταν οι Γιώργης Κωστάλας και Ζαννής Λώς.
Στο δυτικό μύλο, κατάδρομα, σώζεται ακέραιος όλος ο μηχανισμός του, είναι σα να βλέπεις εκείνη την ώρα μπροστά σου μυλωνά και πελάτες να εργάζονται πυρετωδώς και να περιμένουν στωικά την παραγωγή των πολύτιμων προϊόντων. Ξάρτια ή στραγιά, δυναμάρια ή σκότες, αντένες, μουδιάρια, ξαλέσια, αφάλι, πανώπετρα, ακαματόπετρα, πανιά, κοφινίδια, γούλα, κανάλι, κωλέθρα, στηράκι, ανεβάτης, φανάρι, ανέμη, ρόδα, αξόνι, κόμαλος, κουτούκι, κουκούλα, τραβάχα, αξάϊ, ,όλα εκεί, στη θέση τους, για να μας θυμίζουν τι γινόταν εκεί, αλλά και να μας προκαλούν να μάθουμε.

Ο Πρωτοπρεσβύτερος Μάρκος Αγαπητού Βασιλάκης γράφει:
«Ο Παντελής Κωστάλας μαχόμενος τους Τούρκους κάτωθεν του Αγίου Μακαρίου εφονεύθη υπο Αιθίοπος Αλή, ο οποίος μετά τις σφαγές του 1822 έγινε Τελωνοφύλακας Βροντάδου. Ο εξάδελφος του θύματος, Λεωνής Χατζηκωνσταντής Κωστάλας εκδικήθηκε, φόνευσε τον Αλή και ενταφίασε αυτόν εντός του μύλου.»
Τα οστά του Αλή βρέθηκαν πριν από λίγα χρόνια από τον εγγονό του Λεωνή Γιώργο Κωστάλα κατά τη διάρκεια των εκσκαφών για την κατασκευή του παραλιακού καφενείου Leseps.
O Κωνσταντίνος Κωστάλας γράφει:
«19 Μαϊου 1939. Ξέρω ότι ο μύλος του Κάτω Αιγιαλού ήτο του πατρός τους. Επειδή τους ακολούθησε η επανάσταση και η σφαγή το 1822 εσκορπίσανε και για να τον αποκτήσουν πάλι πλήρωσαν 2.000 γρόσια στον Ισούφ πασά και είχαν αναμεταξύ τους ο Κώστας Κωστάλας και ένας Καρούσης. Τελικά περιήλθαν στο Γιώργο Κωστάλα».

Η εκδοχή της ύπαρξης και τέταρτου μύλου καταγράφεται σε ρεαλιστική ζωγραφική απεικόνιση την περίοδο 18966-1879, από τον γιατρό του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού Adolphe Luis Testevuide ο οποίος παντρεύτηκε την Χιώτισσα Μαρία Πατρινού. Αυτός σημειώνει στο ημερολόγιο του ότι «τρείς ή τέσσερις μύλοι πάνω σε μικρό ακρωτήρι κινούν μες τη νοτιά τα δώδεκα φτερά τους τακτοποιημένα σε φλόκο».
Το αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι ότι από το τέλος του 19ου αιώνα έως και τα μέσα του 19ου που εγκαταλείφθηκα, λειτουργούσαν εκεί τρείς ανεμόμυλοι, ενδεχομένως με κάποιες περιοδικές παύσεις. Καταγράφονται πριν το 1916 σε πίνακα του Βρονταδούση ζωγράφου Αριστείδη Γλύκα, αλλά και σε φωτογραφία του Περικλή Παπαχατζιδάκη το 1928.
Ο ανατολικός μύλος ερειπώθηκε και χάθηκε ο μηχανισμός του, ο μεσαίος γκρεμίστηκε και ευτυχώς σώθηκε ο δυτικός, του οποίου το εσωτερικό βλέπετε στις φωτογραφίες
Μετά από εγκατάλειψη δεκαετιών οι δύο μύλοι επισκευάστηκαν από τον καραβομαραγκό Τ. Μωράκη. Ο δυτικός παρουσιάστηκε στο κοινό στις 27 Ιουνίου 2012. Η επισκευή, αναπαλαίωση κι ανακατασκευή του κόστισε 420.000 ευρώ και μπορεί να λειτουργήσει κανονικά, ακόμη και να αλέσει.

(Πατήστε τις φωτό για μεγαλύτερο μέγεθος)

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΒΡΟΝΤΑΔΟΥ

Next Post

Previous Post

Leave a Reply

© 2018 Παραμεθόριος

Theme by Anders Norén