Παραμεθόριος

Καταγράφοντας την Ιστορία της Χίου

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΙΟΥ- ΙΔΡΥΣΗ – ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΤΗΣ

Την ιστορία πρέπει να την καταγράφουμε και να την παραδίδουμε σωστά στις επόμενες γενιές και κάποια πράγματα πρέπει να γίνονται γνωστά. Πολύ σωστά τιμάται ως ιδρυτής της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου ο Καλλιμασιώτης γιατρός Γιώργος Σταγκούλης, αλλά πρέπει να γίνει γνωστό ότι την οραματίστηκε άλλος και την ξεκίνησαν άλλοι, έστω με άλλη μορφή.
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΜΑΣΤΙΧΗΣ
Σύμφωνα με καταγραφές στις εφημερίδες «Νέα Χίος», «Παγχιακή» και «Πρόοδος» πρώτος οραματίστηκε και έθεσε τα θεμέλια ο Νομάρχης Τράκας, που διορίστηκε στη Χίο το 1931. Ήταν διορατικός και οργανωτικός και κατάφερε, στον μόλις ένα χρόνο που έμεινε στη Χίο να θέσει τις βάσεις για να λυθούν πολλά σημαντικά προβλήματα του νησιού.
Στα τέλη του χρόνου ίδρυσε τον πρόδρομο της Ένωσης, που ονομαζόταν Επιτροπή Προστασίας Προϊόντος Μαστίχης, με μέλη στελέχη της Εθνικής τράπεζας, του Επιμελητηρίου, του ταμείου Ελαιοπαραγωγής, του γεωργικού Συνεταιρισμού, της Γεωπονικής Υπηρεσίας της Νομαρχίας, το Βουλευτή Αλέξανδρο Παχνό και τους πολίτες Γεώργιο Χωρέμη, Ανδρέα Πολεμίδη και Γιάννη Καρδασιλάρη. Σύμφωνα με το καταστατικό της, σκοπός της είναι «η μελέτη των ενδεικνυομένων μέτρων προς βελτίωση του τρόπου καλλιέργειας, επεξεργασίας και κατανάλωσης της μαστίχης». Αυτή η Επιτροπή τα επόμενα έτη εξελίχθηκε στην Ένωση Μαστιχοπαραγωγών.

Τον Ιανουάριο του 1932 έγινε η πρώτη σύσκεψη υπο την προεδρία του Γεωργίου Χωρέμη, στην οποία τέθηκαν οι βάσεις της επιτυχημένης συνέχειας. Σε αυτή τη σύσκεψη συστάθηκε υποεπιτροπή η οποία ανάλαβε το δύσκολο έργο να πείσει τους Μαστιχοχορίτες και τους μαστιχοπαραγωγούς, ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένας συνεταιρισμός, που θα του βοηθήσει να απεγκλωβιστούν από την εκμετάλλευση των λίγων μικροεξαγωγέων και των ακόμη λιγότερων μεγαλοεπιχειρηματιών που μονοπωλούσαν την εξαγωγή της, καθόριζαν τα πάντα και κέρδιζαν εις βάρος των παραγωγών που ήταν θύματα των ισχυρών οικονομικών παραγόντων της εποχής , που κατηύθυναν τις εξαγωγές, κυρίως ή και σχεδόν αποκλειστικά προς την Τουρκία.
Η πρώτη αυτή Γενική Συνέλευση πραγματοποιήθηκε στην Καλαμωτή με τη συμμετοχή των προέδρων των Μαστιχοχωρίων και των μελών της επιτροπής. Ο Γενικός Γραμματέας της Επιτροπής Κίμων Πυργάρης διάβασε τις προτάσεις τις οποίες είχε διαμορφώσει η Επιτροπή και το σώμα κατέληξε ομόφωνα στις παρακάτω αποφάσεις:
1) Να χρησιμοποιηθεί η μαστίχα , σκόνη και κοκολόγι, στην παραγωγή θυμιάματος και να διαβιβαστεί αίτημα προς την κυβέρνηση για την απαγόρευση εισαγωγής θυμιάματος.
2) Να καθοριστούν βραβεία για νέους τρόπους παραγωγής της μαστίχης, και ν διαφημιστεί παντοιοτρόπως το μαστίχι είτε για μάσημα, είτε για τη βιομηχανία, είτε για άλλους τρόπους κατανάλωσης.
3) Να γίνει διάβημα στην κυβέρνηση για την επίτευξη αύξησης της εξαγόμενης ποσότητας προς την Τουρκία.
4) Να επιδιωχθεί με κάθε τρόπο η άρση της απαγόρευσης της χρήσης της μαστίχας στους άμβυκες και να καταγγελθεί η τακτική της προστασίας των μεγάλων ποτοποιών σε βάρος του φτωχού αγρότη.
5) Να προσκληθούν οι αρμόδιοι κρατικοί υπάλληλοι των Υπουργείων γεωργίας, Εθνικής Οικονομίας, του Χημείου και της Αγροτικής Τράπεζας σε συνεργασία με την επιτροπή για να βρουν καλύτερους τρόπους εφαρμογής των πορισμάτων της Συνέλευσης τον καταρτισμό και την υποβολή των απαιτούμενων νομοσχεδίων.
6) Να ζητηθεί η συνδρομή της Αγροτικής Τράπεζας για την οικονομική ενίσχυση της παραγωγής, και να χρησιμοποιηθεί η τράπεζα ως μεσάζων για την καλύτερη πώληση και διάθεση του προϊόντος στις αγορές.
• Με μειοψηφία των χωριών του Πυργίου και του Αγ. Γεωργίου Συκούση αποφασίζεται η πρόταση της επιτροπής για απευθείας καθαρισμό και επεξεργασία του μαστιχιού από τους μαστιχοπαραγωγούς.
• Με μειοψηφία των χωριών του Πυργίου και του Θολοποταμίου αποφασίζεται να μην προταθεί η αλλαγή του νόμου 4781 «περί σχοινοφυτείας».
Μετά από αυτή τη συνέλευση η Επιτροπή θέσπισε βραβείο αξίας 25.000 δρχ, τεράστιο για την εποχή αυτή, για όποιον μπορεί να εφεύρει και να υποδείξει άλλο τρόπο για την αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης της μαστίχας.
ΕΝΩΣΗ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ
Σε αυτή την πρώτη διαδικασία διακρίθηκε ενεργά ο πρόεδρος της Καλλιμασιάς Γεώργιος Σταγκούλης, ο οποίος στη συνέχεια ακόμη και με κίνδυνο της ζωής του, αφού αποπειράθηκαν έξι φορές να τον δολοφονήσουν τα επιχειρηματικά καρτέλ αυτών που λυμαινόταν το αντικείμενο της μαστίχας και τους κόπους των μαστιχοπαραγωγών, κατάφερε – μετά από ένα διάστημα που ατόνησε η διαδικασία, λόγω κυρίως των αντιδράσεων των πλουτοπαραγωγικών φορέων και ατόμων που θα έχαναν τα μεγάλα κέρδη αν έχαναν τον έλεγχο της παραγωγής και των παραγωγών – να γιγαντώσει αυτή την προσπάθεια, να της δώσει και ταυτότητα Γεωργικού Συνεταιρισμού.
Μετά από πολύ κόπο και αγώνες, όπου η Επιτροπή λειτουργούσε στα προαναφερόμενα πλαίσια και με πολλές αντιξοότητες ο Γ. Σταγκούλης κατάφερε να συγκληθεί στις 10 Ιουνίου του 1932 γενική συνέλευση των αντιπροσώπων των μαστιχοπαραγωγών. Από το 1931 έως τότε, όργωσε όλα τα μαστιχοχώρια, και κατάφερε να πείσει τους παραγωγούς ότι τα προβλήματα τους θα λυθούν με την δημιουργία ενός συνεταιρισμού και μάλιστα αναγκαστικού, δηλαδή αναγκαστικής συμμετοχής με αναγκαστική παράδοση σε αυτόν όλης της σοδειάς από κάθε παραγωγό. Κυρίαρχο «δόλωμα» για να πετύχει, ήταν το ότι θα εξασφάλιζαν υψηλές τιμές αγοράς του προϊόντος.
Οι προτάσεις και οι αποφάσεις ήταν προειλημμένες. Το παρόν έδωσαν ο Νομάρχης Ν. Μπουμπούλης, ο Προϊστάμενους της Υπηρεσίας Γεωργικής Περιφέρειας Χίου κ. Κουφοπαντελής, ο Διευθυντής του Υποκαταστήματος Χίου της Εθνικής Τράπεζας κ. Παπαδάτος, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χίου κ. Φραγκάκης, ο Επόπτης Συνεταιρισμών κ. Ουζούνης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Προστασίας Προϊόντος Μαστίχης Γ. Χωρέμης , άλλοι τοπικοί παράγοντες και οι αντιπρόσωποι των χωριών Νενήτων. Καλλιμασιάς, Καλαμωτής, Πυργίου, Αρμολίων, Πατρικών, Ολύμπων, Μεστών, Φλατσίων. Βουνού, Κοινής, Καταρράκτη, Έξω Διδύμας, Αγίου Γεώργιου Συκούση, Νεχωρίου και Μέσα Διδύμας.
Ο εισηγητής Γ. Σταγκούλης τυπικά επανέλαβε όλα όσα τους είχε πει και διαβεβαιώσει στις επισκέψεις του στα χωριά, και καταθέτει άμεσα την πρόταση δημιουργίας αναγκαστικού συνεταιρισμού. Η πρόταση υπερψηφίστηκε ομόφωνα και οι Βουλευτές Παχνός και Ροζάκης εξουσιοδοτήθηκαν να θέσουν το θέμα στη Βουλή και να ψηφιστεί η δημιουργία του συνεταιρισμού.
Στο κλείσιμο αυτής της ιστορικής γενικής συνέλευσης υπογράφτηκε από όλους το παρακάτω ιστορικό ψήφισμα –πρακτικό της Επιτροπής:
« Γίνεται δεκτή η ανάγκη της ιδρύσεως αναγκαστικού συνεταιρισμού και σχηματίζεται επιτροπή εκ των κ.κ. Κ. Τριαντάφυλλου, Κ. Πυργάρη, Γ. Σταγκούλη, κ. Γαλάτουλα, Σ. Σωτηράκη, Ι. Κουτουβού, Σ. Σαλλιάρη, Ζ. Βαρκάρης και Α. Βεργίτση, ήτις θέλει προκαλέσει Γενικήν Συνέλευσιν των παραγωγών εις εκάστην κοινότηταν δια να τεθώσι υπόψιν όλων των παραγωγών τα πλεονεκτήματα του αναγκαστικού Συνεταιρισμού αλλά και οι θυσίαι οίτινες απαιτούνται δια την εκπλήρωσιν του σκοπού, να ληφθώσιν δε επί του ζητήματος τούτου αποφάσεις παρ’ εκάστης κοινότητος χωριστά δια σχετικής πλειοψηφίας όλων των παραγωγών.
Τας αποφάσεις ταύτας όλων των κοινοτήτων θα συγκεντρώσει η Επιτροπή ήτις παρακαλείται όπως εντός τριμήνου περατώσει το ως άνω έργον και προκαλέσει νέαν Γενικήν Συνέλευσην εν Καλαμωτή των αντιπροσώπων των Κοινοτήτων προς λήψιν οριστικών αποφάσεων επί τη βάσει των ψηφισμάτων των Κοινοτήτων».
Τα πράγματα δεν εξελίχτηκαν καθόλου εύκολα. Το καρτέλ των επιχειρηματιών που έβλεπαν ως καταστροφή τους την δημιουργία του αναγκαστικού συνεταιρισμού έκανε ότι ήταν δυνατόν να ακυρώσει τη δημιουργία του, χρησιμοποιώντας κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσον.
Χρειάστηκαν έξι χρόνια για να επιτευχθεί ο στόχος. Τον Οκτώβριο του 1938 δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Της Κυβερνήσεως η σύσταση του αναγκαστικού Συνεταιρισμού Μαστίχης με την επωνυμία «Ένωσις Μαστιχοπαραγωγών Χίου» με πρόεδρο τον γιατρό Γεώργιο Σταγκούλη. Ενάμιση χρόνο αργότερα παρουσιάζει τα πρώτα στοιχεία της, σύμφωνα με τα οποία στελεχώνεται από 25.000 μέλη, που παράγουν και αποδίδουν στην Ένωση ετησίως 250.000 οκάδες μαστίχης.

ΓΡΑΦΕΙΑ – ΑΠΟΘΗΚΕΣ
Το παλιό γραφείο
Ομολογώ ότι την καταγραφή αυτή την ξεκίνησα ψάχνοντας να βρω τι ήταν πριν, εκεί που είναι σήμερα τα γραφεία της Ένωσης, στην οδό Κωνσταντίνου Μονομάχου. Με δεδομένο το ότι σε μια φωτογραφία της Τουρκοκρατίας, στην αρχή της σημερινής Κ. Μονομάχου, στη διασταύρωση με την Στρατηγού Βορριά, ο χώρος μπροστά αριστερά, εκεί που σήμερα είναι το κτίριο της Ένωσης, είναι κενός. Σε αυτό με βοήθησαν δύο κύριοι. Ο τυπογράφος κ. Σαλλιάρης, ο πρώην πρόεδρος της Ένωσης, Κοινούσης συγχωριανός μου Κώστας Μονιώδης και ο επιχειρηματίας Δημήτρης Τσιροζίδης. Ο πρώτος, παρουσιάζοντας μου την ιστορία του κτιρίου του τυπογραφείου ΕΝΤΥΠΟ στην οδό Απλωταριάς, με πληροφόρησε ότι στο τέλος της δεκαετίας του 1930 ήταν αποθήκη της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών. Ο δεύτερος μου κατάθεσε την σημαντική πληροφορία, ότι όπως έχει διαβάσει στα επίσημα αρχεία της Ένωσης, η πρώτη της στέγη με ενοίκιο ήταν στην οδό Ατσικής στον αρ. 8, σε μικρή μονόροφη στενή, μικρή οικία απέναντι από το τυπογραφείο ΕΝΤΥΠΟ στον αρ. 7, που ήταν και ο πρώτος αποθηκευτικός της χώρος. Στο σημερινό κτίριο μεταφέρθηκε μετά το τέλος του δεύτερου παγκόσμιου πόλεμου, δηλαδή μετά το 1945-46 έως το 1949-50.
Οι σημερινές εγκαταστάσεις
Όπως προαναφέρω, σε μια φωτογραφία της Τουρκοκρατίας, στην αρχή της σημερινής Κ. Μονομάχου, στη διασταύρωση με την Στρατηγού Βορριά, ο χώρος μπροστά αριστερά, εκεί που σήμερα είναι το κτίριο της Ένωσης, είναι κενός. Την απορία μου έλυσε ο κ. Δημήτρης Τσιροζίδης.
» Εκεί ήταν από το πλεκτήριο της επιχείρησης πλεκτών Τσιροζίδη. Το κατάστημα πωλήσεων ήταν στην Απλωταριά, εκεί που τώρα είναι το βιβλιοπωλείο ΠΥΞΙΔΑ και από πάνω, εκεί που σήμερα είναι το καφέ βιβλιοπωλείο της ΠΥΞΙΔΑΣ Το σπίτι μας ήταν στην αρχή της οδού Ατσικής, στη συμβολή με την Απλωταριά». Σημαντικές πληροφορίες όλες αυτές. Στην ιστορία της οικογένειας Τσιροζίδη έχω αναφερθεί πρόσφατα.

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΙΟΥ

Η συμβολή των οδών Μονομάχου ( Φραγκομαχαλά τότε) με την ανύπαρκτη ακόμα οδό στρατηγού Βορριά. Αριστερά μπροστά με το κόκκινο βέλος και το πράσινο τετράγωνο ο κενός χώρος όπου αρχικά στεγάστηκε το πλεκτήριο Τσιροζίδη και στη συνέχεια η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών. Προφανώς πριν από το πλεκτήριο Τσιροζίδη στον ίδιο χώρο υπήρχε άλλο κτίσμα.

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΙΟΥ

Το οίκημα στην οδό Ατσικής 8 όπου στεγάστηκαν τα πρώτα χρόνια με ενοίκιο τα γραφεία της Ένωσης.

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΜΑΣΤΙΧΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΙΟΥ

Το οίκημα Σαλλιάρη, στην οδό Ατσικής αρ. 7 όπου στεγάστηκε η πρώτη αποθήκη της Ε.Μ.Χ.

Next Post

Previous Post

Leave a Reply

© 2018 Παραμεθόριος

Theme by Anders Norén