Παραμεθόριος

Καταγράφοντας την Ιστορία της Χίου

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΖΥΓΟΜΑΛΑ

ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΑΙΓΙΑΛΟΥ (ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ) ΚΑΙ Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΖΥΓΟΜΑΛΑ

Στην οδό Βενιζέλου στον αρ. 46 υπάρχει ένα σημαντικό προσεισμικό κτίριο. Είναι δίπλα στο σημερινό Σούπερ μάρκετ Βασιλόπουλος, απέναντι από την παλιά Εφορεία.

Οι παλιότεροι το ήξεραν ως κατάστημα των Α/φων Μακκά όπου κατασκεύαζαν τενεκέδες. Είναι αρχιτεκτονικό αριστούργημα, αλλά έχει πολύ βαρύ ιστορικό, αφού εκεί δολοφονήθηκε ο Μιχαήλ Ζυγομαλάς. Στο λεύκωμα της βιβλιοθήκης Κοραή των ερειπίων του σεισμού του 1881, αναφέρεται ως τράπεζα Αρχάγγελου. Το υπέροχο αυτό κτίριο, είναι ένα μέρος από τη βάση των επιχειρήσεων της Βυζαντινής οικογένειας Ζυγομαλά, με μακρινή καταγωγή από το Άργος. Η οικογένεια είναι καταγραμμένη στη Χρυσή βίβλο των ευγενών της Χίου, όπως γράφει ο Δημήτρης Κοκκινάκης στο Βιβλίο του ΜΙΧΑΗΛ ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ ΕΝΑΣ ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΙΟΥ. Ο Μ. Ζυγομαλάς, που παρακάτω θα μάθετε από ποιόν, πως και γιατί δολοφονήθηκε, ήταν γιος του Θεοδοσίου Ζυγομαλά και της Δέσποινας Γαλάτη και είχε πέντε αδέλφια. Προβλέποντας τη Σφαγή του 1822 η οικογένεια μετεγκαταστάθηκε στην Τεργάστη. Ο Μιχαήλ επέστρεψε στη Χίο το 1833 και το 1849 παντρεύτηκε την Αρριέτα Καλαμάρη στη Σύρο. Η ισχύς και η δύναμη του ήταν τεράστια, ακόμη και στην Υψηλή Πύλη, στο Σουλτάνο. Ο ίδιος είχε παρασημοφορηθεί και από το Σουλτάνο το 1883. Η αρχοντική κατοικία της οικογένειας βρίσκεται ακόμη αμέσως μετά το Βαρβάσι «κολλητά» με το Νομοκτηνιατρείο στην οδό Ι. Χανδρή 32, με το υπέροχο κιόσκι. Η οικογένεια Ζυγομαλά συγγένευε με τις οικογένειες Δρομοκαϊτη, Καλβοκορέση, Μαυροκορδάτου, Σλαβάγου, Σεβαστόπουλου, Σεκιάρη, Σκυλίτση και Πετροκόκκινου Για το αρχοντικό του κάμπου και την οικογένεια Ζυγομαλά θα αναφερθούμε σε επόμενη καταγραφή. Τώρα, ουσιαστικά, αναφερόμαστε στην ιστορία του κτιρίου του Κάτω Αιγιαλού (Βενιζέλου).

Ο Μ. Ζυγομαλάς ήταν ζάπλουτος και πανίσχυρος με πάρα πολλές εταιρείες και υποκαταστήματα στις πιο γνωστές πόλεις του τότε κόσμου και με εμπορικό στόλο 70 σκαφών. Το γραφείο της οδού Βενιζέλου ήταν η βάση των επιχειρήσεων του η οποία ήταν η γειτονιά των Προξενείων, του τηλεγραφείου, της Εμπορικής Λέσχης των ασφαλιστικών εταιρειών, των Τραπεζών και γενικά των καλύτερων καταστημάτων. Το γραφείο αυτό, που σήμερα οι περισσότεροι περνάμε αδιάφορα από μπροστά του, ήταν η βάση των επιχειρήσεων Ζυγομαλά.

Εκεί ίδρυσαν και στέγασαν το 1872 μαζί με τον Ανδρέα Συγγρό, το Μιχαήλ Νεγρεπόντη και τον Χριστόφορο Σιδερικούδη την Τράπεζα «Τράπεζα Χίου Ο Αρχάγγελος», στην οποία συμμετείχαν οι θυγατρικές εταιρείες «Ναυτική Εταιρεία Αρχάγγελος Αθηνών» και η «Τράπεζα Κωνσταντινουπόλεως». Χαρακτηριστικό όμως του Ζυγομαλά ήταν ότι όταν έπρεπε να εισπράξει ήταν πολύ σκληρός και τα έπαιρνε αμέσως, όταν έπρεπε να πληρώσει αντίθετα ήταν πολύ κακοπληρωτής και συχνά με την στήριξη της Τούρκικης δικαιοσύνης έτρωγε τα χρήματα του κόσμου. Το γραφείο που βλέπουμε έως σήμερα είναι κτισμένο με τούβλα Λιβόρνου και γκρίζα πέτρα από τα Μικρασιατικά παράλια. Ακόμη και σήμερα στην πρόσοψη πάνω από την κεντρική είσοδο υπάρχουν χαραγμένα τα αρχικά του «Μ.Θ.Ζ.»

Στο εσωτερικό του διακρίνονται ακόμη ανοίγματα από πόρτες που είναι κτισμένες σήμερα, οι οποίες επικοινωνούσαν με άλλα οικοδομήματα του οικοδομικού τετραγώνου τα οποία ανήκαν όλα στο ίδιο κτίριο.

Στο Ζυγομαλά ανήκαν και πολλά από τα οικήματα σημερινά μαγαζιά της οδού Δημογεροντίας. Στην οικογένεια Ζυγομαλά ανήκαν ακόμη πολλά υπέροχα αρχοντικά, μεταξύ των οποίων αναφέρουμε για να καταλάβετε τη δύναμη της το σημερινό Citrus, το Περιβόλι το οποίο στη συνέχεια πέρασε στις οικογένειες Καράλη – Λυκιαρδόπουλου και τώρα Ξύδα, το Αρχοντικό που στη συνέχεια πέρασε στις οικογένειες Σταύρου Λιβανού, Παπαστράτου και τώρα ανήκει στην οικογένεια Τσάκου και στεγάζεται το Ίδρυμα ΜΑΡΙΑ ΤΣΑΚΟΣ και πολλά άλλα. Ο Μ. Ζυγομαλάς ήταν και θρήσκος άνθρωπος., ήταν επίτροπος στον Άγιο Πολύκαρκο στο Τάλλαρος και στη Νέα Μονή, αλλά αδυναμία του ήταν ο Άγιος Βλάσιος, η κτητορική εκκλησία στο στενό απέναντι από το Αρχοντικό του Κάμπου.

Άγιος Βλάσης

Ακόμη ήταν Έφορος όλων των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων της Χίο, της Σχολής της Χίου και του Γυμνασίου Χίου. Όταν ήθελε να ξεκουραστεί και να αναζητήσει κοινωνική συναναστροφή του επιπέδου του ήταν από τους συχνότερους θαμώνες του Καζίνου του Κάμπου και του περίφημου Καντουνιού ή Πεζούλας έξω από το Πολυξενείο, στην περιοχή του Κοκκαλά.

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ
Ο Νίκος Σκανδάλης ήταν κάτοικος Ερυθιανής Βροντάδου και με τον αδελφό του Σταμάτη είχαν δύο πλοία.

Νικόλαος Σκανδάλης. Ο θύτης.

Νίκος Σκανδάλης και Μ. Ζυγομαλάς είχαν οικονομικές διαφορές . Ο Ζυγομαλάς του χρωστούσε 1600 λίρες και δεν του τις πλήρωνε. Η οικογένεια Σκανδάλη είχε καταστραφεί οικονομικά, ο Νίκος τον πίεζε αλλά ο Ζυγομαλάς με την ισχύ που είχε αδιαφορούσε. Ο Σκανδάλης κάποτε του έστησε καρτέρι στην Καρδαμάδα, τον σταμάτησε και τον απείλησε ότι αν δεν του επιστρέψει τα χρήματα του θα το πληρώσει ακριβά. Ο Ζυγομαλάς όπως ήταν διπλωμάτης του είπε να περάσει από το γραφείο του να διευθετήσουν το πρόβλημα. Ενδιάμεσα όμως στις 30 Οκτωβρίου 1885 έγινε το δικαστήριο, ο Ζυγομαλάς σύμφωνα με τον τύπο της εποχής λάδωσε τους δικαστές και ο Σκανδάλης όχι μόνο έχασε τις 1600 λίρες, αλλά υποχρεώθηκε να πληρώσει στο Ζυγομαλά πρόστιμο 30.000 γρόσια. Ο Σκανδάλης έφτασε στον παραλογισμό, μετά από αυτό το σοκ. Όπου έχασε όλη του την περιουσία και η κατεστραμμένη οικογένεια του οδηγούνταν στον αφανισμό. Τρελάθηκε και αποφάσισε να τον σκοτώσει.


Πήρε ένα περίστροφο απο το σπίτι του και στις 11:30 έφτασε στο κτίριο της οδού Βενιζέλλου και συνάντησε το Μιχαήλ Ζυγομαλά, ο οποίος του είπε ότι δεν θα λάμβανε υπόψη την απόφαση του δικαστηρίου και δεν θα ζητούσε να του πληρώσει τις 30.000 γρόσια. Στο γραφείο ήταν και ο υπάλληλος Στέφανος Τσάκος, ο οποίος ήταν συγγενής του Σκανδάλη. Ο Ν. Σκανδάλης ήταν αποφασισμένος. Βγήκαν στην πίσω εξωτερική σκάλα του γραφείου για να πάνε στον πάνω όροφο. Στη σκάλα ο Σκανδάλης τραβάει το πιστόλι και τον πυροβολεί στο στέρνο. Ο Ζυγομαλάς ανεβαίνει τα υπόλοιπα σκαλιά σοβαρά τραυματισμένος και μπαίνει στο γραφείο του ορόφου. Ο Σκανδάλης τον κυνηγάει από πίσω και μέσα στο γραφείο τον πυροβολεί άλλες δύο φορές. Οι υπάλληλοι του γραφείου στο ισόγειο ακούνε τους πυροβολισμούς και ανεβαίνουν πάνω να δουν τι συμβαίνει. Ο Σκανδάλης στρέφει το όπλο εναντίον τους και τους λέει να φύγουν αλλιώς θα σκοτώσει και αυτούς, Οι υπάλληλοι κρύβονται όπου μπορούν. Ο Ζυγομαλάς έρποντας προσπαθεί να μπει στο προσωπικό του γραφείο. Ο Σκανδάλης τον φτάνει και τον αποτελειώνει κτυπώντας τον με τη λαβή του όπλου του πολλές φορές και στο τέλος του δίνει τη χαριστική βολή.

Όταν τον σκότωσε ο Σκανδάλης έφυγε, έτρεχε στους δρόμους της πόλης φωνάζοντας ότι σκότωσε το Ζυγομαλά και πήγε και παραδόθηκε στον Οθωμανό διοικητής της Χωροφυλακής, το Μπίμπαση. Το πτώμα του Ζυγομαλά μεταφέρθηκε στην έπαυλη της οδού Ι. Χανδρή και στις 3 Νοεμβρίου τάφηκε στην εκκλησία της οικογένειας , τον Άγιο Βλάσιο.

Άγιος Βλάσης, απέναντι από το Μέγα Ζυγομαλάδικο, στο δρόμο του Κάμπου, κοντά στο κτηνιατρείο. Μνημείο του γλύπτη Γ. Μπονάνου.

Ο Σκανδάλης καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, μεταφέρθηκε στις φυλακές Μποσταντζί στην περιοχή Σκούταρι της Κωνσταντινούπολης, όπου υπέστη φρικτά βασανιστήρια, με αποτέλεσμα να τρελαθεί ή να κάνει τον τρελό για να απελευθερωθεί. Κατάφερε και απόκτησε σχέσεις με ισχυρές οικογένειες του Φαναρίου, οι οποίες τον λυπήθηκαν για τα μαρτύρια που βίωνε και την τρέλα που τον είχε διαλύσει ψυχικά και πέτυχαν να πάρουν το λεγόμενο Ιραδέ Σινιγιέ με το οποίο απελευθερώθηκε στις 25 Οκτωβρίου του 1890. O Τούρκικος νόμος δεν επέτρεπε τη φυλάκιση τρελών. Όταν έβγαινε από τη φυλακή τον πλησίασε ο Γάλλος γιατρός της φυλακής και του είπε: «Τους Τούρκους τους εγέλασες, την επιστήμη όχι, ξέρω ότι δεν είσαι τρελός».
Όταν επέστρεψε στη Χίο η χωροφυλακή φοβούμενη αντίποινα του διέθεσε τρείς ζαπτιέδες να τον φυλάνε. Ο ίδιος ήταν σε κακή κατάσταση, σωματικό ράκος από τα βασανιστήρια, ενώ το αριστερό του πόδι είχε παραλύσει επειδή το πόδι του ήταν συνέχεια δεμένο με μια βαριά αλυσίδα που στην άκρη είχε μια βαριά σιδερένια μπάλα.
Ο Νίκος Σκανδάλης που για πεντέμισι χρόνια είχε κινηθεί μεταξύ των ορίων της τρέλας και της πραγματικότητας σιγά σιγά εντάχθηκε και πάλι στην κοινωνική ζωή του νησιού. Απόκτησε άλλα τρία παιδιά και πέθανε το 1911. Δηλαδή έζησε ακόμη 21 χρόνια μετά την αποφυλάκιση του. Αυτά, σύμφωνα με το βιβλίο του Δ. Κοκκινάκη, με στοιχεία από τον τύπο της εποχής. Αυτή είναι η ιστορία του γραφείου Ζυγομαλά στην οδό Βενιζέλου που υπάρχει ακόμη και σε λίγο θα μετατραπεί σε ταβέρνα.
Οι παλιές ασπρόμαυρες φωτ. ανήκουν στο Δ. Κοκκινάκη

 

Next Post

Previous Post

Leave a Reply

© 2018 Παραμεθόριος

Theme by Anders Norén