Παραμεθόριος

Καταγράφοντας την Ιστορία της Χίου

Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή

ΝΕΕΣ ΦΩΤ. ΤΗΣ ΒΥΘΙΣΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΝΑΡΗ ΝΑΥΑΡΧΙΔΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑ ΑΛΗ ΤΟ 1822, ΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΣΦΑΓΗΣ ΤΗΣ ΧΙΟΥ

Σήμερα στα Ψαρά, θα παραδώσω στο Δήμο και στους πολιτιστικούς φορείς των Ψαρών το αρχείο των φωτογραφιών της βυθισμένης ναυαρχίδας του Καρά Αλή, απο τον Κανάρη το 1822, στη Σφαγή της Χίου, στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Ολοκαυτώματος του ηρωικού νησιού. Φωτογραφίες που έχω στη διάθεση μου απο το 1987 και άλλες που μου εμπιστεύτηκε ο δύτης Θ. Τσατσαρώνης. Τις είχα στη διάθεση μου 31 χρόνια και τώρα συνειδητοποίησα ότι αυτές οι φωτ. δεν μου ανήκουν, ότι πρέπει να πάνε στο νησί του ήρωα, στο σπίτι του όταν γίνει το μουσείο «Το σπίτι του Κανάρη»

«Η ΠΥΡΠΟΛΗΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΝΑΥΑΡΧΙΔΑΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΚΑΝΑΡΗ»
• Στις 6 προς 7 Ιουνίου του 1822 ο Ψαριανός μπουρλοτιέρης Κωνσταντίνος Κανάρης ανατίναξε τη ναυαρχίδα του Τούρκικου στόλου « Burlota Seymaz” “Περιφρονήτρια των πυρπολικών” έξω από το λιμάνι της Χίου και έγραψε μια χρυσή σελίδα στην ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης και Απελευθέρωσης του 1821.
• ΤΟ καλοκαίρι του 1987 το ναυάγιο ερευνήθηκε με τη συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Νομαρχίας Χίου στα πλαίσια προγράμματος εντοπισμού και ανάδειξης σημαντικών ναυαγίων. Το μεγαλύτερο τμήμα της ναυαρχίδας είναι ακόμη θαμμένο στην άμμο του βυθού. Οι φωτογραφίες αποτελούν σημαντικό ιστορικό κειμήλιο.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΥΘΙΣΗΣ ΤΗΣ ΝΑΥΑΡΧΙΔΑΣ
Σύμφωνα με τον Π. Κοντογιάννη στο βιβλίο του με τίτλο:«Η πυρπόληση της Τούρκικης ναυαρχίδας υπό του Κανάρη», είχαν περάσει σαράντα μέρες από την έναρξη της Σφαγής στη Χίο.
Στα Ψαρά Ναύαρχοι των τριών ναυτικών επαναστατημένων νησιών των Ψαρών, της Ύδρας και των Σπετσών συνεδρίαζαν αλλεπάλληλα με τη Βουλή των Ψαρών.
Η Βουλή διέταξε το δήμο Ψαρών να αγοράσει 3.000 οκάδες νεύτι, 200 καντάρια κατράμι και 200 οκάδες ρητίνη. Ψαριανοί ναύτες που ήταν μαζεμένοι στο καφενείο του Σιδέρη, πρότειναν ως καταλληλότερο για επικεφαλή των πυρπολικών τον Κανάρη. Η Βουλή των Ψαρών διαβίβασε την πρόταση στον Κανάρη, ο οποίος ζήτησε προθεσμία λίγων ωρών για να συνεννοηθεί με το πλήρωμα του. Σύντομα ανακοίνωσε ότι αποδέχεται την πρόταση.
Η Βουλή των Ψαρών ζήτησε από τον Μιαούλη να στείλει και εκείνος ένα Υδραίικο πυρπολικό κι’ αυτός όρισε επικεφαλής τον Ανδρέα Πιπίνο. Οι Σπετσιώτες αποχώρησαν και δεν συμμετείχαν τελικά στην αποστολή. Τα δύο πυρπολικά συνοδευόταν από τέσσερα πλοία, δύο Υδραίικα του Σαχτούρη και του Τομπάζη δύο Ψαριανά του Γιαννίτση και του Κουτσούκου.
Τα πληρώματα που αποτελούσαν 43 άνδρες, 19 Υδραίοι και 24 Ψαριανοί, εκκλησιάστηκαν στον Άγιο Νικόλαο και κοινώνησαν των αχράντων μυστηρίων.
Από τα Ψαρά αναχώρησαν την 1η Ιουνίου.
Τα δύο Ψαριανά μπήκαν στο μπουγάζι Χίου – Τουρκίας από το βορρά, από το στενό των Οινουσσών και τα δύο Υδραίικα από το νότο, από την Ικαρία.
Σύμφωνα με τον περιηγητή Howe, o οποίος ήταν στη Χίο, τις πρώτες μέρες έπεσαν σε άπνοια και δεν κατόρθωσαν να πλησιάσουν τον στόλο .
Ο Πιπίνος μάλιστα ζήτησε από τον Κανάρη να μην μπουν στο στενό γιατί τα μπουρλότα ήταν καταδικασμένα. Ο Κανάρης απέρριψε την πρόταση και ο Πιπίνος ακολούθησε την εντολή του Μιαούλη, να ακούει τον Κανάρη.
Το πλήρωμα του πυρπολικού του φοβήθηκε, έδειξε απείθεια. Με αποφασιστικότητα ο Κανάρης τους είπε: « Ήλθατε μαζί μου αυθόρμητα. Το πλοίο θα προχωρήσει, εσείς μπορείτε να το συνοδέψετε ή να πέσετε στη θάλασσα».
Στις 6 Ιουνίου φύσηξε ούριος άνεμος. Πλησίασαν τα εχθρικά πλοία, οι Τούρκοι φύλακες τα διέταξαν να απομακρυνθούν και ο Κανάρης έκανε ένα κόλπο, έπλευσε με την πρώρα στραμμένη προς τη Σμύρνη. Οι φρουροί ξεγελάστηκαν. Η νύχτα ήταν ασέληνη και σκοτεινή. Το πυρπολικό γύρισε, διέφυγε την προσοχή έντεκα πλοίων και πλησίασε το πιο φωτισμένο πλοίο. Δύο δίκροτα ήταν πολύ φωτισμένα και στα κατάρτια τους ήταν πολλοί κρεμασμένοι. Οι Τούρκοι γιόρταζαν το Μπαϊράμι τους ο Κανάρης διάλεξε να χτυπήσει το μεγαλύτερο.
«Απομακρυνθείτε» τους φώναξε ξανά ένας φρουρός από τη ναυαρχίδα. Τους αναγνώρισαν. «Πυρπολικά, πυρπολικά» άρχισαν να φωνάζουν και να πυροβολούν εναντίον τους με καταιγιστικά πυρά. Το πυρπολικό πλησίασε την ναυαρχίδα.
Το πλήρωμα έπεσε μπρούμυτα. Μόνο Κανάρης ήταν όρθιος. «Πέσε κάτω» του φώναζαν, αλλά αυτός είχε αποφασίσει να πεθάνει, όπως είπε αργότερα διηγούμενος το κατόρθωμα. Ο Κανάρης οδήγησε το πυρπολικό στην πλευρά του πλοίου όπου ο άνεμος θα έφερνε τις φλόγες στο εσωτερικό του. Ψύχραιμα κατάφερε και έβαλε τον πρόβολο του πυρπολικού μέσα σε μια κανονιοθυρίδα και το πρόσδεσε στην εκβωτίδα, κατά μήκος της ναυαρχίδας.
Οι πρώρες πυρπολικού και ναυαρχίδας πλησίασαν πλάι – πλάι. Στη λέμβο που συνόδευε το πυρπολικό τον περίμεναν όλοι κρατώντας έτοιμα τα κουπιά. « Πήδα, πήδα» του φώναζαν, αλλά αυτός ήθελε να σιγουρέψει την καταστροφή. Όμως τελευταία στιγμή τα σχοινιά της λέμβου μπλέχτηκαν με τα σχοινιά της ναυαρχίδας και μέχρι να τα κόψει ο Κανάρης τα κύματα έριχναν τη λέμβο πάνω στο δίκροτο. Ευτυχώς τα έκοψε έγκαιρα και άρχισαν να απομακρύνονται. Οι φλόγες έζωσαν τη ναυαρχίδα, το πλήρωμα αιφνιδιάστηκε και στην προσπάθεια του να σβήσει τη φωτιά, δεν έδωσε σημασία στη λέμβο που απομακρυνόταν.
Οι φλόγες εισχώρησαν στο κάτω κατάστρωμα, γρήγορα τύλιξαν το πλοίο και οι προσπάθειες να σβήσουν τη φωτιά ήταν μάταιες. Από το πλοίο και από άλλα που ήταν κοντά, πηδούσαν στη θάλασσα για να σωθούν Η φωτιά έφτασε στην πυριτιδαποθήκη. Η έκρηξη ήταν φοβερή. Εκείνη την ώρα ο Κανάρης φώναξε το περίφημο « Κανάρης σας καίει».
Ο Καπουδάν πασάς Καρά Αλής δεν ήθελε να εγκαταλείψει το πλοίο του. Τον κατέβασαν δια της βίας, αλλά ένα κατάρτι έπεσε, ανέτρεψε τη βάρκα, τον χτύπησε στο κεφάλι και λίγο αργότερα πέθανε στην παραλία, στα τείχη του κάστρου της Χίου. Τον έθαψαν στις 7 Ιουνίου στις 10:00 στην πλατεία του φρουρίου μαζί με πολλούς αξιωματικούς του.
Ο Πιπίνος έδεσε το μπουρλότο του στην υποναυαρχίδα, αλλά το πλήρωμα της κατάφερε και την απομάκρυνε. Προκλήθηκαν μεγάλες ζημιές σε πολλά πλοία από τον πανικό.
Από τα 2.286 μέλη του πληρώματος της ναυαρχίδας σώθηκαν μόνο 280.
Σώθηκαν όλοι οι Ψαριανοί και Υδραίοι πυρπολητές. Οι δύο λέμβοι κατευθύνθηκαν στο νότιο τμήμα του στενού και από εκεί δύο Υδραίικα πλοία τους μετέφεραν στα Ψαρά. Τους υποδέχθηκαν με δάκρυα χαράς, ενθουσιασμό και κανονιοβολισμούς. Τα σπίτια ήταν σημαιοστολισμένα, οι καμπάνες σήμαιναν χαρούμενα και με πομπή τους οδήγησαν από το λιμάνι στον Άγιο Νικόλαο.
Μπροστά ο κλήρος, ακολουθούσαν οι πυρπολητές με μπροστάρη τον Κανάρη, και από πίσω οι πρόκριτοι και ο λαός. Ευχαρίστησαν το Θεό με πανηγυρική δοξολογία και οι γιορτινές εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν με λιτανεία στην πόλη.
Στις 7 Ιουνίου ο Κανάρης κατέβηκε στο λιμάνι και παρακολουθούσε τους δημογέροντες, τους ναυάρχους των δύο στόλων, τα πληρώματα και τον κόσμο που ασχολούνταν με την οχύρωση του λιμανιού. Αμέσως τον περικύκλωσαν όλοι, τον σήκωσαν στα χέρια, τον αποθέωσαν και αυτός τους διηγήθηκε πως κατάφεραν να ανατινάξουν την ναυαρχίδα και να γράψουν την πιο χρυσή σελίδα στην ιστορία της Ελληνικής επανάστασης του 1821.

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΒΗΧΟΥ, διδάκτορα Ναυτικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Aix – en Provence
“To Φθινόπωρο του 1987 άρχισε στη Χίο η εκπαίδευση δεκατριών νέων δυτών στην τεχνική της υποβρύχιας αρχαιολογικής έρευνας στα πλαίσια ενός προγράμματος της Νομαρχίας επιδοτούμενο από το Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο και το Υπουργείο Πολιτισμού. Στην εκπαίδευση περιλαμβανόταν η μεθοδολογία της αρχαιολογικής ανασκαφής, οι τεχνικές εντοπισμού, αποτυπώσεων και ανασκαφών εναλίων αρχαιοτήτων καθώς και θεωρητική και πρακτική κατάρτιση στις καταδύσεις.
Το Φεβρουάριο του 1988 το Ινστιτούτο Ενάλιων Αρχαιολογικών Ερευνών ανακοίνωσε την ίδρυση παραρτήματος του στη Χίο και ζήτησε τη συνεργασία της Νομαρχίας σε τρείς έρευνες στο νομό, μία από τις οποίες ήταν και «ο εντοπισμός, η ανασκαφή, και η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή.
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε τα εξής:
Α. Σε απόσταση 1,5 μιλίου έξω από το λιμάνι της Χίου και σε βάθος 47 μέτρων υπάρχουν λείψανα ναυαγίου.
Β. Τα λείψανα είναι διασκορπισμένα σε μεγάλη έκταση.
Γ. Υπάρχει σημαντικός αριθμός από ξύλα ,με ίχνη φωτιάς.
Δ. Υπάρχει μεγάλος αριθμός από οστά, πιθανότατα ανθρώπινα.
Ε. Εντοπίστηκαν πολλά χάλκινα και πήλινα αντικείμενα καθώς και εξαρτήματα αρματωσιάς ιστιοφόρου.
-Σύμφωνα με τα παραπάνω μπορούμε να εξάγουμε ένα πρώτο συμπέρασμα ότι η ομάδα εντόπισε το ναυάγιο ενός μεγάλου ιστιοφόρου πλοίου το οποίο μετέφερε σημαντικό αριθμό ανθρώπων και αντικειμένων.
– Υπάρχει μια σειρά από άλλες διαπιστώσεις:
Α. Το ναυάγιο βρίσκεται μακριά από ακτές και υφάλους και μέσα στην ευρύτερη περιοχή του λιμανιού της Χίου.
Β. Υπάρχει μεγάλος αριθμός από ανθρώπινα θύματα και ίχνη πυρκαγιάς.
Γ. Υπάρχουν αντικείμενα Οθωμανικής προέλευσης, πιθανά του 19ου αιώνα.
– Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις αυτές μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι εντοπίστηκε το ναυάγιο ενός μεγάλου ιστιοφόρου πλοίου το οποίο βυθίστηκε βίαια.
Λαμβάνοντας υπ’ όψη όλα τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και το γεγονός ότι οι ιστορικές πηγές και οι μαρτυρίες δεν αναφέρουν άλλη περίπτωση βύθισης άλλου μεγάλου ιστιοφόρου στην περιοχή από βίαια αίτια, ο ισχυρισμός ότι πρόκειται για τη «ναυαρχίδα του Καρά Αλή» δεν μπορεί να θεωρηθεί αβάσιμος”. Γιάννης Βήχος.
– Την ταυτότητα πιστοποίησαν και τα ευρήματα του ονόματος του ιστιοφόρου πάνω στο κανόνι και την άγκυρα.

– Η ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΤΗΣ «ΝΑΥΑΡΧΙΔΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑ ΑΛΗ.
– Γιάννης Βήχος, διδάκτωρ Ναυτικής αρχαιολογίας.
– Τασούλα Μανδάλα, αρχαιολόγος – ιστορικός.
– Πέτρος Νικολαΐδης, ειδικός στις επιστημονικές τεχνικές καταδύσεις.
– Γιάννης Καράβας Αξιωματικός Ε.Ν.
– Ηλίας Μαστοράκης Μηχανικός Ε.Ν.
– Θεόδωρος Τσατσαρώνης.
– Πληροφορίες για τη θέση του ναυαγίου έδωσαν οι κ. κ. Σαλλιάρης, Μυτακίδης, Μακρής και Χατζαθανάσης.

ΑΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Σύμφωνα με τα δεδομένα που έχουν καταγραφεί το μεγαλύτερο τμήμα του πλοίου είναι σχεδόν ανέπαφο, βυθισμένο στον αμμώδη βυθό με το πλάι, όπως έγειρε και βυθίστηκε . Το ολόγραμμα του αποκαλύπτει ότι ήταν ένα πολύ μεγάλο καράβι. Οι φωτογραφίες είναι από ένα τμήμα του καταστρώματος που είναι ορατό και προσβάσιμο. Ένας αμμώδης λόφος με ύψος εννέα μέτρα είναι ένα από τα τμήματα της διαλυμένης κουπαστής. Το πλοίο ναυπηγήθηκε στον μεγάλο ταρσανά της Κωνσταντινούπολης και εξωτερικά ήταν επενδυμένο όλο με μπρούτζο ο οποίος ήταν καρφωμένος στα ξύλα με περτσίνια.
Ανά πέντε μέτρα είχε ένα μεγάλο κανόνι όπως αυτό στην αυλή του Τζαμιού της πλατείας Βουνακίου και ένα μικρό, σε τρία τουλάχιστον επίπεδα (ορόφους).

Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή Η ανέλκυση της ναυαρχίδας του Καρά Αλή

Next Post

Previous Post

Leave a Reply

© 2018 Παραμεθόριος

Theme by Anders Norén